Bunny
Lương về, trả tiền trọ, đóng tiền điện, vài bữa đi ăn với bạn, rồi tới ngày 20 nhìn tài khoản không hiểu tiền đi đâu. Quy tắc 50/30/20 không làm bạn giàu lên, nhưng nó trả lời được câu hỏi khó nhất của người mới đi làm: tiêu bao nhiêu là vừa?
Quy tắc 50/30/20 là gì?
Đây là cách chia thu nhập thành ba phần, được Elizabeth Warren và con gái Amelia Warren Tyagi giới thiệu trong cuốn All Your Worth (2005):
- 50% cho thiết yếu: những khoản không tiêu thì cuộc sống bị ảnh hưởng. Tiền nhà, điện nước, internet, ăn uống cơ bản, đi lại, điện thoại, bảo hiểm, tiền gửi về nhà nếu đó là nghĩa vụ.
- 30% cho mong muốn: những thứ làm cuộc sống vui hơn nhưng bỏ được. Cà phê, trà sữa, đi ăn với bạn, mua quần áo, du lịch, gói xem phim, nghe nhạc.
- 20% cho tương lai: tiết kiệm, quỹ dự phòng, trả nợ trước hạn.
Con số tính trên thu nhập thực nhận, tức là tiền về tài khoản sau khi đã trừ thuế thu nhập cá nhân và các khoản bảo hiểm bắt buộc, không phải lương ghi trong hợp đồng.
Bảng chia sẵn theo mức lương
| Thực nhận mỗi tháng | Thiết yếu 50% | Mong muốn 30% | Tương lai 20% |
|---|---|---|---|
| 8 triệu | 4 triệu | 2,4 triệu | 1,6 triệu |
| 10 triệu | 5 triệu | 3 triệu | 2 triệu |
| 12 triệu | 6 triệu | 3,6 triệu | 2,4 triệu |
| 15 triệu | 7,5 triệu | 4,5 triệu | 3 triệu |
Ví dụ thật: lương 10 triệu, ở trọ tại thành phố
Thử với một bạn mới đi làm, thực nhận 10 triệu, thuê phòng một mình ở TP.HCM. Đây là ví dụ minh hoạ, bạn thay bằng con số của mình:
Thiết yếu trong tháng
- Tiền phòng
- 2.800.000 đ
- Điện, nước, wifi
- 450.000 đ
- Ăn uống cơ bản
- 2.200.000 đ
- Xăng, gửi xe
- 350.000 đ
- Điện thoại
- 100.000 đ
- Cộng
- 5.900.000 đ
Bằng 59% thu nhập, vượt mức 50%.
Chuyện này rất thường gặp: ở thành phố lớn, riêng tiền trọ đã có thể chiếm 25–35% lương của người mới đi làm. Không sao cả. Quy tắc là điểm xuất phát, không phải bài kiểm tra. Bạn này có thể chia thành 59 / 21 / 20: giữ nguyên 2 triệu để dành, và chấp nhận phần tiêu thoải mái chỉ còn 2,1 triệu.
Khi thiết yếu vượt quá 50% thì làm gì?
- Giữ phần 20% trước, cắt phần 30% sau. Phần để dành là thứ dễ bị hy sinh nhất nhưng cũng là thứ đáng giữ nhất. Nếu 20% là quá sức, bắt đầu với 10% rồi tăng dần mỗi lần tăng lương.
- Nhìn vào khoản lớn nhất, không phải khoản nhỏ nhất. Bớt một ly cà phê tiết kiệm được vài chục nghìn, còn ở ghép hoặc chuyển phòng xa trung tâm hơn một chút có thể tiết kiệm cả triệu mỗi tháng.
- Tách ăn uống làm hai. Cơm hằng ngày là thiết yếu, còn đi ăn nhà hàng, gọi đồ ăn đêm là mong muốn. Nhiều người thấy thiết yếu "vượt mức" chỉ vì gộp chung hai thứ này.
- Tăng lương thì giữ mức chi cũ. Lần tăng lương tới, đưa phần lớn khoản tăng thêm vào phần tương lai trước khi kịp quen tiêu nó.
Phần 20% nên dùng vào đâu trước?
Thứ tự thường được khuyên cho người mới bắt đầu:
- Trả các khoản nợ lãi cao như dư nợ thẻ tín dụng, mua trả sau quá hạn. Lãi của chúng thường cao hơn nhiều so với tiền lãi bạn nhận được khi gửi tiết kiệm.
- Xây quỹ dự phòng bằng khoảng 3–6 tháng chi tiêu thiết yếu, để mất việc hay ốm đau không phải đi vay.
- Mục tiêu riêng: chuyến đi, laptop mới, học thêm một khoá.
Mẹo nhỏ: chuyển phần 20% sang một tài khoản riêng ngay trong ngày nhận lương. Tiền không nằm trong tài khoản tiêu hằng ngày thì cũng ít khi bị tiêu mất.
Bắt đầu trong 15 phút
- Xem lại tin nhắn biến động số dư, lấy đúng số tiền lương thực nhận tháng trước.
- Liệt kê các khoản thiết yếu cố định: phòng, điện nước, điện thoại, đi lại, bảo hiểm.
- Quyết định phần để dành (20%, hoặc 10% nếu đang khó) và đặt lịch chuyển tiền vào ngày lương.
- Phần còn lại chia cho ăn uống và tiêu thoải mái. Theo dõi một tháng rồi chỉnh tỉ lệ cho hợp với mình.